Ομαδική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία

  • 12/01/2019


Τι είναι Ομαδική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία;

Η ομαδική θεραπεία είναι μια μορφή θεραπείας κατά την οποία ένας μικρός αριθμός ανθρώπων (6-12 άτομα) συναντώνται σε τακτά χρονικά διαστήματα υπό την καθοδήγηση ενός ή δυο θεραπευτών, οι οποίοι είναι ειδικά εκπαιδευμένοι στο να προσφέρουν ένα ασφαλές πλαίσιο/περιβάλλον ώστε τα μέλη της ομάδας με σεβασμό και αλληλοαποδοχή να βοηθήσουν τον εαυτό τους και ο ένας τον άλλον.

Ποιά τα στάδια εξέλιξης της Ομάδας;

Η ομάδα από την στιγμή που δημιουργείται δεν παραμένει στατική αλλά διανύει μια δυναμική πορεία μέσα από διάφορα εξελικτικά στάδια ωρίμανσης.

Η «δόμηση» της ομάδας, δηλ. η μετατροπή ενός συνόλου ατόμων σε ομάδα γίνεται όταν μέσα από κοινές συναισθηματικές εμπειρίες αρχίζουν ν’ αναπτύσσουν αλληλεπιδράσεις και σχέσεις μεταξύ τους. Τότε η ομάδα αποκτά υπόσταση και τα μέλη νιώθουν ότι ανήκουν σε έναν «κοινό χώρο» και ότι μοιράζονται μια «κοινή συναισθηματική» ζωή*.

* Η συναισθηματική ζωή της ομάδας, είναι διαφορετική από το άθροισμα των προσωπικών συναισθημάτων των μελών της, όπως ακριβώς μια μελωδία είναι κάτι παραπάνω από τις νότες που την συνθέτουν.

I.Yalom

«Η Ψυχοθεραπεία δεν είναι υποκατάστατο της ζωής αλλά μια γενική πρόβα για τη ζωή»

Γιατί να ξεκινήσω Ομαδική Ψυχοθεραπεία;

Η ομάδα αποτελεί από μόνη της μια σημαντική πηγή ελπίδας, νοήματος και υποστήριξης όταν ένα άτομο διανύει κρίσιμες ή μεταβατικές περιόδους στη ζωή του και είναι αντιμέτωπο με συναισθηματικά αδιέξοδα.Άλλοι σημαντικοί λόγοι που ωθούν το άτομο να ξεκινήσει ομαδική ψυχοθεραπεία είναι επιθυμία του:

  1. ν’ αναπτύξει πολύτιμες διαπροσωπικές δεξιότητες.
  2. να καλλιεργήσει την ικανότητα να παρατηρεί τον εαυτό του και τους άλλους και να μάθει να σχετίζεται στο «εδώ και τώρα»
  3. να συνειδητοποιήσει την ευθύνη του σε θέματα που τον απασχολούν ( πχ πως συμβάλλει ο ίδιος στη μοναξιά του), μέσω της ανατροφοδότησης από τ’ άλλα μέλη της ομάδας.
  4. Να λάβει υποστήριξη, ενθάρρυνση και αποδοχή από την ομάδα ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων.
  5. να δοκιμάσει/ πειραματιστεί με νέες συμπεριφορές και τι αντίκτυπο έχουν αυτές στους άλλους.
  6. να μάθει πώς να βελτιώνει και να επαναπροσδιορίζει τον τρόπο που σχετίζεται, ξεκινώντας από την σχέση του με τα μέλη της ομάδας.
  7. να κατανοήσει ότι και άλλα άτομα μπορεί να βιώνουν το ίδιο δύσκολες καταστάσεις και να μη νιώθει μόνος στο ταξίδι της ζωής.

Η θεραπευτική ομάδα είναι α) ένας καθρέφτης που δείχνει σε κάθε μέλος της, πώς λειτουργεί και «έξω από την ομάδα», β) ένας μεσολαβητής ανάμεσα στην κοινωνία και στο άτομο. 
Μια πιο ποιητική μεταφορά της ομάδας είναι αυτή που την συσχετίζει με την αρχαία τραγωδία όπου κάθε μέλος θα γίνει πρωταγωνιστής μιας πράξης και οι υπόλοιποι συμμετέχοντες θα ξαναζήσουν μέσα από αυτόν, το δικό τους Δράμα έως ότου όλοι μαζί οδηγηθούν στην κάθαρση και τη ψυχική ανακούφιση.

Ποιός ο ρόλος του Θεραπευτή στην Ομαδική Ψυχοθεραπεία;

Στην ατομική θεραπεία ο ρόλος του θεραπευτή είναι πιο άμεσος όσον αφορά την διαμεσολάβηση του στην αλλαγή του θεραπευόμενου. Δεν συμβαίνει το ίδιο στην ομαδική θεραπεία όπου αυτόν τον ρόλο τον αναλαμβάνει πλέον η ομάδα, και ο θεραπευτής λειτουργεί πιο έμμεσα.

Πέρα από την ευθύνη του να ενημερώσει για τα διαδικαστικά θέματα και να εξηγήσει τους βασικούς κανόνες λειτουργίας της ομάδας, όπως εχεμύθεια, ελευθερία έκφρασης κ.α. ο ρόλος του θεραπευτή είναι πολύπλευρος:

  1. Διερευνά τις ανάγκες, επιθυμίες και τους στόχους των συμμετεχόντων.
  2. Ενθαρρύνει τα μέλη να εμπλακούν στη διαδικασία της ομάδας, τόσο λεκτικά, νοητικά και συναισθηματικά, όσο και σωματικά.
  3. Προκαλεί την ανάδυση συναισθημάτων, προχωρά στην ανάλυση και ολοκληρώνει την διαδικασία με την ενσωμάτωση τους από την ομάδα.
  4. «Ταρακουνά» παγιωμένες σκέψεις ή σχήματα συμπεριφοράς που εμποδίζουν την ροή στην ομάδα.
  5. Εκπαιδεύει, με το να είναι ο ίδιος πρότυπο στην ομάδα δηλ. αυθεντικός, στο «εδώ και τώρα», ν΄ακούει ενεργητικά κ.α.
  6. Διευκολύνει την έκφραση συναισθημάτων και την εκτόνωση της επιθετικότητας μέσα από συγκεκριμένες τεχνικές. Ο ίδιος έχει την ικανότητα να εμπεριέχει τα «απαγορευμένα» συναισθήματα της ομάδας π.χ. φόβο, θλίψη, θυμό χωρίς να αισθάνεται ότι απειλείται ή ότι πρέπει ν’ αμυνθεί από αυτά.
  7. Αξιοποιεί την δεξιότητα της ενσυναίσθησης. Εμπλέκεται δηλαδή ενεργά κατανοώντας πλήρως στην εμπειρία του άλλου χωρίς να χάνει την επαφή με τον εαυτό του. Γνωρίζει πως να κινείται ανάμεσα στο ρόλο του παρατηρητή και του συμμετέχοντα

Τέλος ο ρόλος του θεραπευτή είναι να βοηθήσει ένα ένα τα μέλη της ομάδας να κατανοήσουν όσο γίνεται περισσότερο, το πώς σχετίζονται μέσα στην ομάδα τόσο με το κάθε άτομο ξεχωριστά, όσο και με τον ίδιο τον θεραπευτή.

Ποιά η διαφορά ανάμεσα στην Ατομική και την Ομαδική Ψυχοθεραπεία;

Η Ομαδική θεραπεία επικεντρώνεται κυρίως σε θέματα σχέσεων (διαπροσωπικά), ενώ στην ατομική κοιτάζουμε πιο βαθειά μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο και στην σχέση του με τον εαυτό του (ενδοπροσωπικά). 

Και οι δυο είναι πολύ αποτελεσματικές θεραπείες και αλληλοσυμπληρώνονται. Ο συνδυασμός Ομαδικής και Ατομικής Θεραπείας συνήθως είναι ο πιο επιτυχημένος δρόμος για την εξέλιξη του ατόμου.

Η "άτυπη" υποχρέωση κάθε μέλους στην Ομάδα…

Από κάθε μέλος που αποφασίζει συνειδητά να ξεκινήσει ένα θεραπευτικό ταξίδι μαζί με την ομάδα αναμένεται να δεσμευτεί για ένα διάστημα τουλάχιστον 7 μηνών. Αυτή η δέσμευση είναι απαραίτητη, πρώτα για τον ίδιο. Επιλέγοντας τη συγκεκριμένη θεραπευτική διαδικασία και αναλαμβάνοντας την ευθύνη της επιλογής του, θα έχει μια πιο σαφή εικόνα για το πώς λειτουργεί η ομαδική ψυχοθεραπεία. Έπειτα δεσμεύεται απέναντι στους υπόλοιπους συνταξιδιώτες – μέλη της ομάδας με συνεπή συμμετοχή και στήριξη στο μακρύ μα και τόσο ελκυστικό «ταξίδι προς την Ιθάκη». Καλώς να έρθετε!

C. Rogers

«Ο θεραπευτής λειτουργεί συγχρόνως… τόσο σαν μέλος της ομάδας όσο και σαν διευκολυντής, δηλ. νιώθει υπεύθυνος απέναντι στους συμμετέχοντες και όχι για τους συμμετέχοντες. Βρίσκεται παρών, ολόκληρος σαν πρόσωπο με τη συναισθηματική αλλά και τη γνωστική του πλευρά»

M. Buber

… η ενδότερη εξέλιξη του εαυτού μας δεν επιτυγχάνεται όπως θεωρούν οι άνθρωποι σήμερα» -εδώ θα πρόσθετα τη λέξη «μόνο»-«με τη σχέση του ατόμου με τον εαυτό του αλλά με τη σχέση του ενός με τους άλλους»

Ιωάννα Μακρίδου, (Couns. Dip., MA.)
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, Συνθετική Ψυχοθεραπεία, Θεραπεία Gestalt.

Ιδρύτρια και επιστημονική υπεύθυνη του «THERATREE- Awakening the Senses of the Soul». Εμπνεύστρια της ΧΕΙΡΩΝΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ που αποτελεί όραμα και έργο ζωής της.

Ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στη Συνθετική  Ψυχοθεραπεία (Master in Integrative Counseling & Psychotherapy, Middlesex, U.K.) ως Σύμβουλος Ψυχικής  Υγείας (COSCA, Counseling & Psychotherapy, Scotland U.K. ). Έχει ολοκληρώσει Μετεκπαιδευτικά Προγράμματα στην Θεραπεία Gestalt (San Fransisco Gestalt Institute & Ecole Parisienne de Gestalt), Θεραπεία Τραύματος και Μετατραυματικού Στρες (PTSD),  Θεραπεία ζευγαριών (Ψυχογενετικό Σύστημα), Οικογενειακή θεραπεία (Adlerian Training Institute, Inc), Κλινική Ψυχοπαθολογία (Αιγινήτειο Νοσοκομείο), «Transpersonal Psychotherapy and Holotropic Breathwork» κ.α.

Είναι δημιουργός της ομάδας «THERATREE», που στόχο έχει την Αφύπνιση των Αισθήσεων της Ψυχής  (Awakening the Senses of the Soul) κυρίως μέσα από την βιωματική εργασία με αρχέτυπα και αρχαιοελληνικούς μύθους στα πλαίσια της Χειρώνιας Θεραπείας.

Τα τελευταία χρόνια επιμελείται το επιστημονικό περιεχόμενο των Chiron Retreats, διατηρώντας παράλληλα τον θεραπευτικό της ρόλο.